GIẤC MỘNG - NGƯỜI THẦY DẬY CỦA ĐỜI SỐNG (Phê bình)

   Mai An Nguyễn Anh Tuấn

Một người bạn làm thơ nhỏ tai tôi: “Này, hình như lão Hoàng Xuân Họa cũng viết cả tiểu thuyết đấy!” Tôi không tin, bèn hỏi ông trong một cuộc giao lưu của Bích câu thi quán. Ông gãi đầu gãi tai vẻ cả thẹn, từ chối khéo, nhưng chắc là thấy rõ sự chân thành của tôi, ông mới thập thò đưa tôi đọc bản thảo tiểu thuyết đầu tay trước khi đưa nhà xuất bản để xin giấy phép in - cái giấy phép mà theo ông kể thì đáng lẽ phải có từ năm 2006, năm ông viết xong “Chuyện cõi Trời - cõi Âm”! Ấn tượng về bản thảo này mạnh đến độ khiến tôi, một kẻ tay trái với văn chương có đủ sự liều mạng cần thiết để có thể viết được mấy dòng này đặng mong được tri âm dù chỉ chút ít với người viết...

CUỘC NGƯỜI TRONG CÕI ÂM DƯƠNG (Phê bình)

(Nhân đọc tiểu thuyết “Chuyện cõi trời, chuyện cõi âm” của Hoàng Xuân Họa)

                                          Nguyễn Nguyên Bảy

(TP. HCM)

 

 Gia đình chúng tôi, vợ chồng và các con, từ nhiều năm nay, đã dụng văn vần, văn xuôi, dụng tranh dụng ảnh để thăng hoa mình vào hai cõi âm dương, nhưng thu lượm chẳng là bao, âm dương vẫn là hai cõi bao la, huyền bí, mênh mang… Ấp ủ viết một tiểu thuyết, để mong sức dài vai rộng của loại hình ôm được nhiều hơn những bí ảo trong hai cõi âm dương, nhưng ấp mãi vẫn còn ủ. Sáng nay, thức dậy, mở Email, anh Hoàng Xuân Họa gửi cho bản vi tính tiểu thuyết Chuyện Cõi Trời, Chuyện Cõi Âm. Vô thức thốt lên tiếng w...ào khiến cả nhà bật dậy trước bình minh.

“CHYỆN CÕI TRỜI, CHUYỆN CÕI ÂM” – MỘT TIỂU THUYẾT MỚI LẠ CHÂN THẬT (Phê bình)

                                                                         Bùi Thị Sơn

Tiểu thuyết “Chuyện cõi trời, chuyện cõi âm” của tác giả Hoàng Xuân Họa, với trên 250 trang - một cuốn sách không dày, nhưng cũng không thể coi là mỏng. Dung lượng chuyển tải trong đó gồm những gì mà tác giả gọi là tiểu thuyết? Nếu tác giả coi đây là tiểu thuyết thì người đọc chúng ta cũng đành ấm ức mà chiụ thiệt! Vì rằng… định nghĩa về tiểu thuyết và hình thức của một cuốn tiểu thuyết không là vậy: Nội dung không theo lối kể chuyện thông thường, không chương không hồi, những nhân vật xuất hiện rồi không còn được quay lại “giải trình” số phận của mình cho đến chót. Chuyện xoay quanh hai giấc mơ với hai nhân vật chính, Phong và Huệ. Phong là người trần gian, Huệ là người cõi tiên…

CẢNH BÁO TRƯỚC MỘT SỰ THẬT KHÔNG THỂ XEM THƯỜNG

                                    

Đằng Sau Nghịch Lí “Bí Ẩn” Nữ Sinh Rủ Nhau Học Cao Đẳng Tiếng Trung – Cái Bẫy Đồng Hóa Tinh Vi Và Nguy Cơ Mất Cân Bằng Giới Tính là có thật.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, con đường lập nghiệp của giới trẻ ngày càng trở nên đa dạng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tại nhiều địa phương từ nông thôn đến thành thị đang diễn ra một hiện tượng kì lạ, tạo nên một hiệu ứng tâm lí đám đông đáng kinh ngạc: Hàng loạt nữ sinh vừa tốt nghiệp THPT bỗng nhiên “rủ nhau” không mặn mà với giảng đường Đại học mà đổ xô đi học hệ Cao đẳng tiếng Trung.

CẢ LÀNG RẶN RA THƠ

 (Phần 1)

                                         Truyện vui

Cứ tầm sáu giờ chiều, Ngọc Thơ lại mang ghế lười ra hiên nằm ngắm khoảng trời nhỏ giữa lòng con phố nườm nượp người xe, thư thái thưởng thức mùi nhất mạt hương Nam Phi từ ban công nhà hàng xóm thoang thoảng đưa sang. Anh lướt ngón tay trên chiếc laptop đời cũ, gõ lại vài ý tưởng thơ vừa chớm nở trong tiếng nhạc không lời du dương và ánh hoàng hôn nhuộm đỏ những mái tôn xa xa. Đối với Ngọc Thơ, khoảnh khắc bảng lảng này là lúc anh thấy mình giàu có nhất. Cho đến khi anh quay lưng lại căn phòng thuê mười lăm mét vuông, nơi chủ nhà đã nhắc tiền phòng tới ba lần mà anh vẫn chưa biết xoay đâu ra.

NHỮNG BƯỚC CHÂN TRẦN DẺO DAI TRÊN ĐẤT PHẬT

Vượt qua vạn dặm trùng khơi và những náo nhiệt thị phi của cõi mạng, chiếc áo phấn tảo của vị hành giả tự do lại rực rỡ dưới nắng vàng Nepal. Hành trình ấy không chỉ là sự tiếp nối của khổ hạnh, mà còn là chiếc kính chiếu yêu soi rõ sự tham lam của những kẻ thích phô trương trên đời.

LANDMARK 81 VÀ SỰ SANG TRỌNG TỰ DO

                                        Nhật kí Sài Gòn 3                                              

Có những chiều Sài Gòn buông màn mây xám lên dòng sông, tôi thích đứng từ ban công một căn hộ trên cao tại khu Landmark 81, nhìn xuống công viên xanh mướt mát trải rộng bên sông Sài Gòn phía dưới. Ở độ cao này, âm thanh phố thị ồn ã chỉ còn là một thứ tiếng rì rào mơ hồ, nhường chỗ cho tiếng gió thốc vào ban công tạo nên một cảm giác tự do đến mênh mang. Dưới kia là một Sài Gòn luôn như trôi xuôi, như chảy ngược. Bỗng nhận ra cái cách người ta chọn sống ở khu đô thị này cũng thế, lưu lại ít ngày để ngắm Sài Gòn từ trên cao và người ta không còn cố chấp vào khái niệm “an cư” phải gắn liền với một mảnh đất, một căn hộ đứng tên mình hay một bản hợp đồng thuê nhà dài hạn tính bằng năm với những điều khoản trói buộc. Xu hướng thuê căn hộ linh hoạt tại Landmark 81 ra đời như một lẽ tất nhiên, dành cho những tâm hồn tự do, những người coi trọng trải nghiệm hơn là sự sở hữu.

SÀI GÒN, NHỚ VỀ VỊ ĐẮNG VÀ NHỮNG MÙA MƯA

                         Nhật kí Sài Gòn 2

Có những ngày thành phố chợt nắng chợt mưa, người ta chợt nhận ra Sài Gòn không chỉ có những ồn ã ngược xuôi, những tòa nhà chạm mây hay nhịp sống vội vã đến nghẹt thở. Bản sắc của mảnh đất này, đôi khi lại trầm mặc nấp dưới những mái hiên tôn cũ kĩ, trong những làn khói lam nghi ngút chiều tà và hiện hình rõ mồn một qua thứ ngôn ngữ không lời nhưng chạm thấu cảm xúc, đó là ẩm thực. Người Sài Gòn ăn uống như chính tính cách của họ - phóng khoáng, dung dị, không chuộng sự cầu kì kiểu cách nhưng lại đầy sự tinh tế trong cách phối hợp thành kết vị đầy phong phú.

MẢNH ĐẤT ÔNG CHA VÀ CÁI RÁ TRE

                               Truyện vui

Mảnh đất hương hỏa trải qua bao đời gìn giữ, từ thuở cụ kị truyền cho ông bà, ông bà trao lại cho cha mẹ, nay thuộc quyền thừa kế của hai anh em Vũ Dũng và Vũ Chí. Khu đất tọa lạc ngay thế đất “đầu rồng” trù phú nhất vùng: sau lưng dựa đại ngàn xanh tươi, trước mặt hướng ra dòng sông lớn quanh năm hai màu đục trong đôi ngả. Dòng sông ấy mang tính cách dữ dằn, lúc nổi giận cuồn cuộn sóng trào, khi lại hiền hòa soi bóng rặng tre xanh dập dìu cò bay sếu lượn. Đất lành chim đậu, người dân nơi đây cấy cày một vụ có thể thảnh thơi ăn tới ba năm, bốn mùa hoa trái quanh năm không bao giờ thiếu thốn.

TỪ BÀI ĐỒNG DAO VỀ CON KIẾN ĐẾN VŨNG LẦY CHIẾN TRANH

 

“Con kiến mày leo cành đa,

Leo phải cành cộc leo ra leo vào.

Con kiến mày leo cành đào,

Leo phải cành cộc leo vào leo ra”…

 

           Xét về mặt hình ảnh, bài đồng dao vui tai này chứa đựng một điều gì đó rất giống với tấn bi hài kịch muôn thuở của nhân loại. Những chú kiến tội nghiệp ngỡ mình đang thực hiện hành trình vĩ đại để mở mang bờ cõi – và con người, trong những cuộc viễn chinh cuồng vọng, cũng thế. Điều buồn là họ không mở thêm bờ cõi ở những vùng đất hoang hóa bỏ không, mà cứ nhằm vào những vùng đất đã có chủ từ nghìn đời của người ta. Để rồi, kết quả nhận lại chỉ là màn đi giật lùi luẩn quẩn. Nhìn rộng ra thế giới, đây là mô tả chuẩn xác cho hành vi của những bộ óc “thiên tài” đang điều hành cỗ máy chiến tranh: mang tư duy của một chú kiến hiếu chiến, thích bò mải miết trên những cành cây cụt (cộc).

KHI VĂN CHƯƠNG KHOÁC ÁO “PHÁP ĐÌNH MẠNG”

 Ban đầu, đó chỉ là vài chiêu trò giật gân, câu view quen thuộc để kiếm tiền quảng cáo trên tường Facebook. Nhưng rồi, từ những cái nhấp chuột vụ lợi ấy, mọi thứ bỗng chốc biến tướng thành một cuộc đấu tố văn chương tàn khốc. Câu chữ vốn sinh ra để nuôi dưỡng và nâng cánh tâm hồn, nay bị bẻ cong thành vũ khí cho những trận cuồng phong mạng, nơi người ta sẵn sàng giẫm đạp lên nhau chỉ để đổi lấy sự chú ý rẻ rúng.

BÀN VỀ SÁCH CẤM

                      

Bước vào tuổi 60 vào năm 1999, khi không còn gánh nặng về chuyện cơm áo gạo, mì... chi nữa, tôi có nhiều thời gian ngồi đọc sách, đọc báo để... chờ chết. Thế nhưng, cái tính tò mò khỉ gió của tôi chẳng chịu để yên. Hễ nghe “thông tấn vỉa hè” đồn thổi cuốn sách nào bị cấm, bị thu hồi là tôi phải tìm đọc cho bằng được.

GÁI GÓA LO VIỆC TRIỀU ĐÌNH

                

                       Thanh châm biếm chôm trên Internet

Người ta hay bảo mấy chuyện quốc tế vĩ mô là việc của các nhà ngoại giao, dân thường thấp cổ bé họng bàn vào chẳng khác nào “gái góa lo việc triều đình”. Thế nhưng, là một kẻ biết nghĩ, tôi thấy có những điều truyền thông nói hằng ngày nghe chừng không xuôi tai cho lắm.

SUY NGHĨ TỪ MỘT CÂU TỤC NGỮ

                                

    SUY NGHĨ TỪ MỘT CÂU TỤC NGỮ

                                                        Tản văn

Câu tục ngữ “Tốt đẹp phô ra, xấu xa đậy lại” từ lâu đã đúc kết một nét tâm lí thâm căn cố đế của người Việt: trưng trổ sự lộng lẫy ra ngoài để giữ thể diện, và giấu nhẹm điều nhem nhuốc vào bóng tối để bưng bít khuyết điểm. Thói quen ấy, khi bước vào xã hội hiện đại, đã biến tướng thành căn bệnh mà thành ngữ Trung Hoa gọi là “fěn shì tài píng” (Phấn sức thái bình) - một kiểu tư duy tô hồng thực tế, dùng sự bình yên giả tạo để che lấp những rạn nứt bên trong.

CHUYỆN CŨ VIẾT LẠI

             Nỗi oan khuất của bà Nguyễn Thị Năm (Cát Hanh Long)

Lịch sử cải cách ruộng đất thế kỷ XX trên thế giới từng chứng kiến những bi kịch đầy đau thương mang tính hệ thống. Khởi đầu là chiến dịch “bài trừ phú nông” (kulak) giai đoạn 1929 - 1933 tại Liên Xô, dẫn đến việc nhà kinh tế học nông nghiệp lỗi lạc Aleksandr Chayanov (*) bị thanh trừng vào năm 1937, và chỉ một năm sau là cái chết của người đồng nghiệp Nikolai Kondratiev (**). Mười năm sau, kịch bản ấy lặp lại bên kia biên giới khi Ngưu Hữu Lan (***) - một điền chủ, phú thương yêu nước tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc - qua đời trong u uất vào năm 1947 do phong trào đấu tố cực đoan. Đúng 6 năm sau, tại Việt Nam, một tấn bi kịch tương tự đã vận vào số phận của bà Nguyễn Thị Năm (1906 - 1953).

Nước Vối Dội Về Từ Kí Ức

 

                                              Tản văn

Ngày xưa, cứ mỗi dịp Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5, chúng tôi lại được bà ngoại cho về quê từ chiều hôm trước. Để rồi hôm sau, tất cả lại háo hức chờ đợi khoảnh khắc thiêng liêng nhất: đúng giờ Ngọ. Khi mặt trời đứng bóng, ánh nắng vàng rực rỡ trải dài khắp đường thôn ngõ xóm, nhuộm thắm những triền đê và dòng sông Hồng nao nao một dòng xuôi. Lúc ấy, bà cháu cùng các anh chị em trong họ lại ríu rít dắt tay nhau ra vườn hái lá vối, nụ vối.

ÔNG TIẾT CANH NGAN

                                Truyện ngắn - Hoàng Xuân Họa

Cả cơ quan nhốn nháo khi nghe tin ông Tiết - biệt danh “Tiết Canh Ngan”  sắp về thăm huyện nhà. Từ quân đến cán, ai nấy đều lo sốt vó bởi lời đồn thổi đại loại: Hễ nơi nào đón tiếp ông thiếu chu đáo, kém hoành tráng, y như rằng sau đó sẽ bị ông cho “lên bờ xuống ruộng”. Nhẹ thì chuẩn bị hứng một “trận mưa” văn bản yêu cầu báo cáo khẩn, toàn những số liệu từ thời “chống Mỹ, đánh Tàu” xa lắc xa lơ mà hạn nộp lại là... ngay sáng ngày mai. Nặng thì ông phái ngay đoàn thanh tra tới “nằm ì ăn vạ”, ngày đêm rà soát từng tờ hóa đơn tiếp khách, hoặc bắt giải trình chi tiết từng mét khối rác thải tồn đọng ngoài bờ sông Mỹ Cọ. Thâm thúy hơn, đôi khi ông chỉ cần bâng quơ chỉ đạo huyện thực hiện một dự án thí điểm “bất khả thi” nào đó, kèm theo lời dặn hờ hững: “Kinh phí thì... cứ vay vốn ngân hàng mà làm trước đi đã!”. Không làm thì coi chừng, mà làm thì cái bẫy nợ xấu treo lơ lửng trên đầu.

Chuyện Cũ Viết Lại - Me Tây Tư Hồng

 

                                                                    Ảnh nguồn: Internet

ME TÂY TƯ HỒNG - NGƯỜI PHÁ HOÀNG THÀNH THĂNG LONG

                                        (Chuyện cũ viết lại)

Tư Hồng, tên thật là Trần Thị Lan, sinh năm 1868 tại Hà Nam và mất sau năm 1921. Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo và mồ côi mẹ sớm, cuộc đời bà trải qua nhiều biến cố chìm nổi. Năm 17 tuổi, do cha mắc nợ, bà bị ép gả cho một lý trưởng già làm vợ lẽ. Với tính cách mạnh mẽ, không cam chịu số phận, bà bỏ trốn ra Nam Định làm thuê rồi kết hôn với một người bán bún xáo trâu. Hai người chung sống được 2 năm nhưng không có con.

Phản biện với ChatGPT về thơ Haiku (tiếp theo)

              

Bình luận lại chùm thơ Haiku của Hoàng Xuân Họa

Chùm thơ Haiku (2008) của Hoàng Xuân Họa là một sự thể nghiệm cấu trúc Haiku Nhật Bản (nhịp ngắn, ghi lại khoảnh khắc) nhưng được thổi hồn vào địa danh và tư duy ngôn ngữ thuần Việt. Tác giả không sao chép máy móc thể thơ Haiku Nhật, mà dùng chính đặc tính đơn âm, đa thanh của tiếng Việt để tạo ra những bài thơ cô đọng nhưng đầy nhạc tính và chiều sâu triết lý và ý nghĩa.

Phản biện với ChatGPT về thơ Haiku (tiếp theo)

PHẦN TRẢ LỜI PHẢN BIỆN CỦA CHATGPT (AI) VỀ 5 BÀI HAKU

 

Bài 2

Để phản biện lại những đánh giá của ChatGPT một cách sắc bén, chúng ta sẽ tập trung vào sự thiếu sót của AI khi áp đặt tư duy ngôn ngữ đa âm (tiếng Nhật) vào cấu trúc thơ đơn âm (tiếng Việt), đồng thời chỉ ra việc AI không hiểu được dụng ý nghệ thuật bản địa của tác giả Hoàng Xuân Họa.