MẢNH ĐẤT ÔNG CHA VÀ CÁI RÁ TRE

                                     Truyện vui

Mảnh đất hương hỏa trải qua bao đời gìn giữ, từ thuở cụ kị truyền cho ông bà, ông bà trao lại cho cha mẹ, nay thuộc quyền thừa kế của hai anh em Vũ Dũng và Vũ Chí. Khu đất tọa lạc ngay thế đất “đầu rồng” trù phú nhất vùng: sau lưng dựa đại ngàn xanh tươi, trước mặt hướng ra dòng sông lớn quanh năm hai màu đục trong đôi ngả. Dòng sông ấy mang tính cách dữ dằn, lúc nổi giận cuồn cuộn sóng trào, khi lại hiền hòa soi bóng rặng tre xanh dập dìu cò bay sếu lượn. Đất lành chim đậu, người dân nơi đây cấy cày một vụ có thể thảnh thơi ăn tới ba năm, bốn mùa hoa trái quanh năm không bao giờ thiếu thốn.

Nhưng chính sự giàu có ấy lại khơi dậy lòng tham của bầy sói. Lão Siết - gã hàng xóm có đôi mắt ti hí giấu sau gương mặt âm hiểm - ngày ngày đứng bên bờ giậu lấm lét nhìn sang. Lão biết hai đứa con nhà hàng xóm mồ côi này tuy đã lớn xác nhưng tính khí xung khắc, dễ bề li gián. Người anh Vũ Dũng thô lỗ, hữu dũng vô mưu; đứa em Vũ Chí tuy biết đôi ba chữ thánh hiền nhưng hiếu thắng, tâm tính còn quá non nớt, hời hợt trước sự đời.

Một đêm mưa to gió lớn, lão Siết chuốc cho Vũ Dũng say khướt tại quán rượu phố huyện. Thừa lúc gã đang “đi mây về gió”, lão ấn tay gã điểm chỉ vào tờ giấy khống, rồi phù phép biến nó thành văn tự vay nợ cờ bạc. Ngay sáng hôm sau, lão cùng ba tên tay sai hung tợn nghênh ngang kéo sang đòi siết nửa mảnh đất phía tây. Vũ Dũng tỉnh rượu liền nổi trận lôi đình, định dùng nắm đấm để nói chuyện. Nhưng Vũ Chí - vốn tin vào cái gọi là công lí nơi công quyền - đã cản anh lại, lành làm gáo vỡ làm muôi, đòi đưa nhau lên quan huyện kêu oan.

Họ đâu biết, đồng tiền của lão Siết đã đi trước một bước. Tên quan huyện hám lợi lạnh lùng phán quyết dấu vân tay của Vũ Dũng là thật. Lừa được người anh, lão Siết tiếp tục giăng bẫy người em. Lão dùng mưu “bóc ngắn cắn dài”, ép Vũ Chí kí vào tờ đơn hòa giải để cứu anh trai khỏi vòng tù tội. Đến khi xem kĩ lại, tờ đơn ấy thực chất là khế ước bán nốt nửa mảnh đất phía đông với giá rẻ mạt. Chỉ trong ba ngày ngắn ngủi, hai anh em bị trục xuất khỏi mảnh đất của tổ tiên, và bị lâm vào cảnh không còn một tấc đất cắm dùi.

***** 

Đêm đó, trong gian lều dựng tạm bên rệ đê đầu làng, ngay cạnh cái điếm canh bỏ hoang, một cuộc cãi vã nảy lửa giữa hai anh em nổ ra. Vũ Dũng mặt đỏ gay, chỉ thẳng tay vào mặt em:

- “Tất cả là tại mày! Nếu hôm đó mày để tao nện cho lão Siết một trận, làm sao đến mức mất sạch đất đai tổ tiên thế này? Đồ hèn nhát, chỉ biết cắm đầu tin vào thứ công lí giấy lộn!”

Vũ Chí cũng không chịu nhịn, đứng bật dậy phản ứng:

- “Anh mới là đồ phá gia chi tử! Rượu chè be bét, cờ bạc vô độ để người ta xỏ mũi dắt đi, giờ còn quay lại trách tôi? Tôi kí giấy hòa giải là để cứu cái mạng hữu dũng vô mưu của anh đấy! Anh muốn dùng nắm đấm đúng không? Để xem nắm đấm của anh có mạnh hơn cái cùm của quan huyện không?”

- “Được! Mày chê nắm đấm của tao nhỏ đúng không?” - Vũ Dũng nhổ một bãi nước bọt xuống đất, gầm lên. - “Tao sẽ đi tìm những thế lực có tầm cỡ. Tao sẽ đầu quân cho tướng cướp vùng biên ải - kẻ có hàng ria mép như hải cẩu xứ mơ. Khi có trong tay vài chục thanh mã tấu, tao sẽ băm vằn xác lão Siết, đòi lại đất bằng máu!”

- “Anh đi làm cướp cạn thì có!” - Vũ Chí cười nhạt, ánh mắt đầy vẻ giễu cợt. - “Còn tôi, tôi sẽ liên kết với thế lực của vị hảo hán có nốt ruồi thâm nơi cằm phải. Muốn trị bọn gian tham thì phải dùng cái đầu lạnh, mưu sâu kế hiểm, giết người không ghê tay. Để xem ai mới là người mang được mảnh đất này về?”

Hai anh em quay lưng, mỗi người bước đi về một hướng trong bóng đêm mịt mùng. Họ đâu thể ngờ rằng, cả gã tướng cướp râu hải cẩu xứ mơ lẫn kẻ có nốt ruồi thâm kia thực chất đều là những con cáo già tham lam, máu lạnh, luôn cậy lớn hiếp bé. Hai bóng ma giấu mặt ấy đang ngồi trong bóng tối, mỉm cười chờ đợi thời cơ. Chúng đã bày sẵn thế trận “dương đông kích tây”, kích động cho thiên hạ choảng nhau túi bụi khắp bốn phương, hòng đục nước béo cò, để thu về lợi lộc.

***** 

Một đêm rằm tháng Bảy, trời đổ cơn mưa giông trắng xóa bãi sông, gió rú liên hồi qua những ngọn tre già rũ rượi. Ngôi từ đường của dòng họ Vũ giờ đây chìm trong bóng tối âm u, lạnh lẽo. Lão Siết thực ra đã bị hai ông trùm phối hợp thủ tiêu từ tháng trước, ngay sau khi hết giá trị lợi dụng. Mảnh đất tổ tiên của anh em họ Vũ bỗng chốc vô chủ, nghiễm nhiên biến thành miếng mồi béo bở rơi tọt vào thế gọng kìm đang siết chặt của hai thế lực ngầm luôn chực chờ thao túng.

Từ phía bờ sông, Vũ Chí dẫn đầu toán thuộc hạ của gã hảo hán nốt ruồi thâm, lặng lẽ áp sát bờ giậu. Trước khi đi, tên nhị ca xảo quyệt phe sông đã rỉ tai kích động cái đầu hời hợt của Chí: “Chí này, người khôn là người biết dựa vào sức mạnh của binh khí. Lão Siết hung hãn lắm, nó đã mang cả văn tự đất đi cầm cố để mua thêm nhiều đao kiếm rồi. Chú không kí giấy mượn thêm cung nỏ, khí giới mạnh của anh, làm sao chú địch nổi nó!”. Vũ Chí nhẹ dạ liền hào hứng kí tên, điểm chỉ vay tiếp để mua vũ khí. Nhìn bóng đen mờ ảo của ngôi nhà cũ, lòng Vũ Chí sục sôi hận thù. Chí rút thanh đoản đao, vung tay ra hiệu cho đồng bọn tràn lên.

Cùng lúc đó, từ phía triền núi đổ xuống, Vũ Dũng dẫn theo năm mươi thảo khấu dưới trướng gã tướng cướp ria mép hải cẩu xứ mơ. Tên trùm nửa người nửa thú ấy buông lời xúi giục: “Chú em Vũ Dũng ạ, lão Siết là kẻ ghê gớm lắm. Chú không đập chết nó, mai này nó giàu lên sẽ xây tường thành chặn đường xuống núi của chú ngay. Cứ cầm lấy mấy chục khẩu súng kíp này, nợ nần tính sau. Đất đai của tổ tiên chú phải thuộc về chú, anh sẽ giúp!”. Nghĩ đến cảnh đất đai tổ tiên bị cướp trắng tay, Vũ Dũng gầm lên, thúc quân xông vào trận chiến.

“Giết!” - Tiếng gầm xé toạc màn mưa. Hai bên lao vào nhau như những con thú dữ. Dao chém gươm đâm, súng hỏa mai nổ vang trời. Ánh thép lạnh chớp lóe cùng sấm sét rạch ngang bầu trời đêm, nơi đôi dòng sông trong đục giao hòa. Quân của Vũ Chí cậy khí giới mạnh, dùng nỏ giàn, gươm sắc; quân của Vũ Dũng dựa vào sức mạnh bạo liệt, vung đại đao chém loạn xạ. Đôi bên điên cuồng lao vào nhau, chiến đấu từ cổng vào đến sân gạch rêu trơn trượt, rồi lăn lộn xuống tận bờ ruộng sình lầy ngập đến đầu gối. Đúng là một trận quyết chiến lên bờ xuống ruộng, không ai nhường ai. Máu của cả hai bên nhuộm đỏ những vũng bùn nơi vườn ao, gốc chuối bờ tre.

Trong một khoảnh khắc giằng co sát bờ giậu ô rô, Vũ Dũng túm lấy cổ áo đối phương, đấm mạnh làm văng chiếc mặt nạ hình bò tót của Vũ Chí ra. Một tia chớp sáng lòa rạch đôi bầu trời. Vũ Dũng chết trân khi nhìn thấy khuôn mặt bê bết bùn đất của Vũ Chí. Cùng lúc đó, Vũ Chí cũng bàng hoàng nhận ra vết sẹo dài quen thuộc trên cổ tay anh mình. Khi ấy hai anh em mới nhận ra nhau, kẻ đang đâm chém với mình từ tối đến giờ không phải là tay sai của lão Siết.

 - “Vũ Chí!? Sao lại là em!?” - Vũ Dũng run rẩy, lưỡi đao suýt nữa rơi khỏi tay.

- “Anh... Anh Vũ Dũng!?” - Vũ Chí trợn mắt, hai tay đang lăm lăm con dao găm cũng khựng lại giữa vườn chuối đổ rạp.

Xung quanh họ, quân hai bên thấy thủ lĩnh dừng tay liền hoang mang lùi lại. Hai anh em bàng hoàng quỳ sụp xuống, ôm lấy nhau dưới cơn mưa tầm tã, nhận ra họ suýt nữa đã tự tay tước đi giọt máu cốt nhục cuối cùng của gia tộc.

Cơn mưa giông bắt đầu ngớt hạt, chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt từ những tàu chuối rách tả tơi xuống vũng bùn quánh máu. Ngôi từ đường họ Vũ hiện ra dưới ánh trăng rằm tháng Bảy nhạt nhòa sau làn mây xám, xơ xác và lạnh lẽo như một nấm mồ hoang. Đứng giữa sân gạch phủ đầy rêu trơn, hai anh em nhìn quanh, chỉ thấy một cảnh tượng hỗn độn: những lưỡi đao mẻ cắm ngập xuống đất sình, mấy khẩu súng kíp gãy báng quẹo nòng nằm trơ trên nền đất tanh sực lên sau mưa. Tiếng gió rít qua rặng tre già không còn hung hãn như lúc trước, mà nghe như tiếng ai oán, than khóc cho thảm cảnh suýt nữa là nồi da xáo thịt của anh em họ.

***** 

Nghe tin cấp báo, quan huyện liền đem quân đến can thiệp để lập lại trật tự trị an nơi địa phương mình quản lí. Lão lại tưởng anh em họ chém giết nhau vì tài sản thừa kế. Để hòa giải, lão liền cấp cho hai anh em hai tờ văn tự đất riêng biệt, chính thức chia đôi mảnh đất tổ tiên: nửa phía Tây (phía núi) thuộc về Vũ Dũng, nửa phía Đông (phía sông) thuộc về Vũ Chí. Thế nhưng, đất đai sau trận hỗn chiến đã bị cày xới nát bét bởi gạch đá, giáo mác của hai bên dẫn đến anh em họ nghi kị lẫn nhau thành mâu thuẫn phát sinh nặng hơn. Anh tưởng em bày mưu tính kế hại mình chứ không phải lão Siết; em lại ngỡ anh “đạo diễn” ra chuyện tờ giấy siết nợ của lão Siết để mượn tay người ngoài chiếm cả tài sản để hưởng một mình.

Sự nghi kị âm ỉ do hai ông trùm tiếp tục gieo rắc khiến họ chẳng ai dám buông vũ khí để quay lại cày cấy làm ăn. Đến khi cái bụng đói cồn cào và binh khí đã cùn mòn gỉ sét, cả hai cùng lúc nghĩ đến “nguồn viện trợ của các đại ca”.

Thế là, mảnh đất tổ tiên bỗng biến thành một sàn diễn hài kịch độc nhất vô nhị. Cứ đầu tháng, dân làng lại thấy hai anh em ăn mặc rách rưới, mỗi người cắp nách một cái rá tre, lầm lũi đi ngược hướng nhau. Người anh cắm cúi leo núi đi xin gạo và vũ khí mới của gã ria mép hải cẩu xứ mơ; đứa em lội sình xuống bến xin ngô và cung nỏ của nhị ca nốt ruồi thâm.

Có được lương thực viện trợ dắt lưng cho no bụng, họ lại bắt đầu những màn cà khịa, đấu loa đấu nhạc ngay tại ranh giới bờ giậu được phân chia theo văn tự của lão huyện quan. Vũ Chí cho dựng một cái chòi cao, bật mấy thùng loa khuếch đại âm thanh oang oang đấu khẩu sang:

- “Loa loa loa! Xin thông báo cho toàn thể bờ cõi phía Tây được biết! Thằng anh Vũ Dũng đầu to óc quả nho, mang tiếng ở đất cao mà nghèo rớt mồng tơi, suốt ngày vác rá xin ăn từng bữa! Cậy ở trên cao đổ rác xuống đầu tôi, nhưng anh quên là cái rá anh cắp đi xin gạo mỗi tháng cũng do tôi đan bằng tre vườn phía Đông này cả? Đồ ăn mày còn bày đặt làm vương làm tướng! Nghe nói gạo xứ mơ toàn gạo mốc, ăn vào có đau bụng thì xuống đây em cho xin nước vối về uống mà chữa bệnh nhé!”

Vũ Dũng ở phía Tây tức nổ đom đóm mắt, vớ ngay cái loa tôn tự chế hét xuống, giọng vang như sấm đánh:

- “Mày ngậm cái mỏ chim chích chòe lại, thằng em bất nghĩa kia! Tao vác rá đi xin của bậc anh hùng hảo hán, còn mày quỳ lạy lũ nốt ruồi thâm đổi lấy vài thúng ngô mốc. Loại mày có học chút chữ nghĩa mà tư duy hời hợt, đi làm quân cờ cho thiên hạ thao túng, dòng họ Vũ nhục nhã vì có đứa con như mày! Đất phía Đông của mày sát bờ sông chảy xiết, sắp ngập đến rốn rồi, lo mà học bơi đi em ạ!”

Mắng chửi nhau chán chê bằng loa tay, loa điện, hai bên bắt đầu chuyển sang màn “giao lưu vũ khí”, bằng đồ viện trợ. Vũ Chí vẫy tay cho đàn em dùng súng cao su bắn quả xoan, quả bưởi non, rồi ném rác rưởi, vỏ ốc hôi thối sang đất vùng phía Tây. Vũ Dũng lập tức hô: “Bắn trả cho tao!”, nã đất bùn, xoài thối, chuột chết do đại ca ria mép hải cẩu xứ mơ viện trợ xối xả xuống mái nhà của Vũ Chí. Khi hết gạo ăn, họ lại lục tục cắp rá chạy đi vay tiếp. Họ mải mê vay mượn mà hoàn toàn mù quáng trước một sự thật: hai tấm văn tự đất cất kĩ trong rương giờ đã chi chít những dấu vân tay điểm chỉ thế chấp nợ nần cho các ông trùm. 

***** 

Năm năm, mười năm, rồi hai mươi năm ròng rã trôi qua. Người anh mắc mưu đầu này, người em sa bẫy đầu nọ, cuốn vào cuộc đấu tương tàn triền miên vẫn chưa phân thắng bại. Cứ hễ phe người anh gom đủ viện trợ, xua quân sang phía Đông, thì lại vấp phải hệ thống hầm hào kiên cố của người em. Đến khi quân bên anh mệt lả phải rút lui, bên em lại thừa cơ phản công, đánh thốc về phía Tây bằng mắm tôm và trứng thối.

Cán cân quyền lực lắc lư như con lắc đồng hồ. Cả hai đều kiệt quệ, nhưng lòng kiêu hãnh cực đoan cùng sự thù hận mù quáng không cho phép họ buông bỏ vũ khí. Hai anh em giờ đã trở thành những ông lão tóc bạc da mồi, lúc nào cũng canh cánh bên mình tấm khế ước rách nát và cái rá tre trống rỗng. Những tấm văn tự đất ngả màu vàng ố vì thời gian chưa một ngày mang lại bình yên, mà chỉ là cái cớ hợp pháp để họ tiếp tục giam cầm đời mình trong hận thù dai dẳng. Họ tưởng mình đang dùng rá để đong đất, đong vàng, nhưng thực chất cái rá tre mấy trăm nan ấy chẳng giữ lại được gì ngoài những món nợ chồng chất.

Sự tàn khốc lớn nhất của cái bẫy triền miên này không nằm ở vết thương da thịt, mà ở chỗ: họ mải mê “chiến đấu” đến mức chẳng còn tâm trí nào mưu cầu hạnh phúc, sinh con đẻ cái. Thậm chí, khi người anh định dạm ngõ một cô gái trong vùng để sinh kẻ nối dõi, các ông trùm liền cho người ám hại cô gái rồi đổ vấy tội cho người em, khiến ngọn lửa căm hờn bùng lên không cách nào dập tắt. Suốt mấy thập kỉ, không một tiếng khóc trẻ thơ nào vang lên dưới mái từ đường đổ nát. Dòng dõi nhà họ Vũ cứ thế héo úa, lụi tàn theo từng mùa khoai, mùa lúa thất thu.

******

Bước ngoặt của cuộc chiến cuối cùng cũng đến vào một mùa hạn hán khốc liệt chưa từng có. Người anh Vũ Dũng ở vùng phía Tây chiếm được lợi thế địa hình đồi cao. Đánh thẳng vào tử lộ của vùng phía Đông, Vũ Dũng dồn hết số viện trợ cuối cùng để đắp một con đập khổng lồ, chặn đứng hoàn toàn nguồn nước ngọt đổ xuống thung lũng.

Dưới vùng phía Đông, phe người em Vũ Chí lâm vào cảnh tuyệt lộ. Ruộng đồng nứt nẻ, quân sĩ đói khát, gậy gộc cung nỏ cũng chẳng còn sức mà giương lên. Đêm cuối cùng, Vũ Dũng dẫn quân tràn xuống như nước vỡ bờ, phóng hỏa đốt sạch những hàng rào tre cuối cùng. Vũ Chí đại bại. Sức tàn lực kiệt, trước khi quay lưng bước đi, Vũ Chí nhìn anh trai mình bằng ánh mắt đầy phẫn uất và cay đắng:

- “Anh thắng rồi, Vũ Dũng ạ! Chặn nguồn nước, đốt nhà tôi, đuổi tôi đi biệt xứ... Anh giữ lấy mảnh đất chết này mà độc chiếm một mình đi! Tôi thà vác rá đi ăn xin cả đời, còn hơn làm một “chủ đất” cô độc bên mấy cái “tượng đài” gốc chuối không bao giờ nảy mầm, khóm tre xơ xác không còn ngọn xanh trên những bãi tha ma hoành tráng!”

Vũ Chí lầm lũi quay lưng, ôm vết thương lòng bước thẳng về phía chân trời, bỏ làng đi tha hương biệt tích với hai bàn tay trắng, mang theo nỗi nhục nhã của kẻ mất sạch đất đai vào tay chính anh ruột mình.

Vũ Dũng đứng giữa sân từ đường tổ tiên, tay cầm hai tấm văn tự đất - một tấm của mình, một tấm vừa tước được từ em trai. Gã cười lớn, tiếng cười vang vọng khắp mảnh đất trù phú ngày nào giờ chỉ còn là bãi hoang tàn đầy đổ nát, cây vườn nát bét. Gã đã thắng! Gã đã trở thành chủ nhân duy nhất của mảnh đất tổ tiên đúng như tâm nguyện giữ đất tổ tông xưa.

Nhưng niềm vui của Vũ Dũng chợt tắt ngấm khi gã quay đầu nhìn ngôi từ đường trống huếch trống hoác. Gã đã già, tóc bạc trắng, một mình đứng trơ trọi giữa gia sản rộng lớn. Không vợ, không con, không em trai. Dòng họ nhà gã đến đời gã là chấm dứt, chính thức tuyệt giống vì chẳng còn ai nối dõi.

Đúng lúc đó, từ ngoài ngõ, tiếng vỗ tay lốp bốp vang lên. Đại ca ria mép hải cẩu và nhị ca nốt ruồi thâm thong thả bước vào. Nay chúng đã lộ mặt thành hai ông trùm giàu mạnh thứ nhất, thứ nhì trong vùng. Chúng nhìn Vũ Dũng, nở nụ cười đắc thắng đầy ghê rợn:

 - “Chúc mừng vinh quang của chú, Vũ Dũng! Chú thắng rồi, đất này giờ hoàn toàn là của chú... trên giấy tờ.”

Vũ Dũng run rẩy, chĩa thanh đao gãy cán về phía chúng:

- “Các ngươi... các ngươi muốn gì? Ta đã thắng, đất này là của ta!”

Chúng bật cười sằng sặc, ném ra một sấp văn tự dày cộp chi xít dấu vân tay kí vay nợ mua vũ khí ngày nào:

- “Hai mươi năm qua, hai anh em nhà chú vác rá đi xin ăn, vác rá đi xin súng để tự bắn nhau. Các chú tưởng các chú đang giữ đất của tổ tiên mình sao? Không! Chú quên mất chú ăn gạo của ai, bắn đạn của ai rồi à? Số nợ viện trợ đó, chú có cày cuốc ba kiếp cũng không trả hết! Các chú chỉ là hai con chó điên tự cắn xé nhau để dọn sẵn vườn cho bọn ta bước vào thôi! Giờ thằng em chú đã đi tha hương, chú thì già nua độc thân, dòng họ nhà chú tuyệt tự rồi. Mảnh đất này từ nay chính thức thuộc về bọn ta!”

Thanh đao trong tay Vũ Dũng rơi xuống đất nghe một tiếng “choảng” chát chúa. Gã bàng hoàng nhìn sấp giấy nợ, rồi nhìn lại mảnh đất hoang tàn rớm máu dưới chân. Gã quỳ sụp xuống, ôm lấy hai tấm văn tự rách nát, nghẹn ngào khóc nghẹn:

 - “Cha ơi... Mẹ ơi... Con đòi được văn tự đất rồi, con giữ được đất rồi... Nhưng con không còn nhà nữa, con cũng chẳng còn em... Mảnh đất này là đất tổ tiên, nhưng từ nay... nó mang tên họ của kẻ khác mất rồi!”

Mảnh đất tổ tiên ngàn năm trù phú bên đôi dòng sông trong đục cuối cùng lại rơi vào tay kẻ ác theo một cách hợp pháp nhất, để lại một ông lão cô độc quỳ khóc bên đống tro tàn của cội nguồn.

 

                                 HXH