Trích những lời bàn về
việc làm thơ của người xưa:
1.
Phạm Đình Hổ (1768 - 1839):
“Những kẻ chuộng công danh bây giờ thì chỉ theo đòi hóng gió, lặt lấy những chữ
bã mía của tiền nhân, tập làm cái thứ văn chương hoa hoét...”
2.
Lê Hữu Trác (1720 - 1790):
“Thơ cốt ở ý; ý có sâu xa thơ mới hay. Phải làm cho người đọc phải suy nghĩ...
thì thơ mới hay. Không phải bất cứ điều gì cũng phải nói ra bằng lời. Như thế
mới là thơ có giá trị.”
Phần II
Phụ lục
Về thể thơ Haiku
Haiku: là một thể thơ có xuất xứ từ Nhật Bản, được truyền sang Trung Hoa và một số nước phương Tây như Anh, Pháp, Mỹ... Thơ Haiku tiếng Nhật thường là một dòng với khoảng 17 âm tiết. Khi phiên âm sang Latinh, được tách thành 3 dòng: dòng đầu 5 tiếng, dòng thứ hai 7 tiếng và dòng thứ ba 5 tiếng (5-7-5); tuy nhiên, số chữ trong một bài cũng không bị hạn chế quá khắt khe, tùy vào cảm xúc của người làm thơ.
31. Về Thơ Bậc Thang
Đúng như tên gọi, cấu trúc “bậc thang” tạo ra hiệu ứng thị giác mạnh mẽ. Đây không đơn thuần là cách ngắt dòng ngẫu nhiên mà là sự điều hướng hình ảnh. Khi đọc, mắt chúng ta buộc phải “bước” từng bậc, tạo ra những khoảng lặng cần thiết để nhấn mạnh vào từng từ, từng ý, từ đó tăng cường sức mạnh biểu đạt.
30. Thơ xướng họa (phần này chỉ giới thiệu những điểm chính):
Trong lúc trà dư tửu hậu, khi hứng thú, người làm thơ xướng lên bài tứ tuyệt, bài thất ngôn bát cú hoặc một bài theo thể thơ khác, rồi mời bạn thơ họa lại ngay bên mâm tiệc cho cuộc rượu thêm vui, thêm đậm đà ý vị. Thơ xướng họa thường lấy một sự kiện nào đó làm đề tài, cũng có khi vì đọc một bài thơ của bạn bè thấy tâm đắc mà đem họa lại.
29. Thơ tự do: Khi mới xuất hiện, có người chê là “thơ buông”. Thơ tự do thuộc dòng thơ Mới (1932 - 1945). Trước đó, thi sĩ Tản Đà từng cách tân trong một số bài thơ của mình theo lối thơ tự do (thơ Mới), như bài: “Cảm thu - Tiễn thu”. Ngay dưới đầu đề bài thơ, Tản Đà ghi: “Tháng chín năm Canh Thân - 1920”.
28. Thể Phú:
Phú hành văn khác với thơ. Phú có 2 thể: cổ phú
và Đường phú.
1). Cổ phú: Có vần và không đối nhau, như một bài ca dài hay là bài văn xuôi có vần
không đối nhau, không hành xích gì rối rắm.
2). Đường phú: Đường phú có vần và đối nhau. Cách gieo vần cũng như thơ, có cả hạn vận
và phóng vận. Mở đầu bái phú là hai câu, mỗi câu 4 tiếng theo lối bình đối:
“Vườn hoa rắc
gấm
Giặng liễu buông mành”
Hai câu mỗi câu 4 tiếng đối nhau gọi là bát tứ. Hai câu đối nhau mỗi câu 5 tiếng trở lên gọi là song quan (hai câu cửa), hai câu làm một vế trên đối với hai câu vế dước gọi là cách cú (cách một câu mới đối). Ba bốn câu làm một vế trên, đối với dưới cũng ba bốn câu, gọi là hạc tất (gối đầu con hạc).
